Systemy poboru opłat drogowych w Europie wchodzą w okres intensywnej transformacji technologicznej, której skutki będą bezpośrednio odczuwalne przez firmy transportowe. Kluczowym kierunkiem zmian jest odchodzenie od starszych technologii komunikacyjnych i przechodzenie na rozwiązania oparte na nawigacji satelitarnej GNSS oraz łączności 4G. Z informacji przedstawionych przez Émilie Yonnet, szefową marketingu AS 24 spółki należącej do TotalEnergies i członka IRU wynika, że w wielu krajach europejskich trwa przyspieszona modernizacja systemów opłat drogowych. Obejmuje ona zarówno rozszerzanie istniejących sieci płatnych dróg, jak i tworzenie nowych obszarów objętych opłatami. Jednocześnie stopniowo wycofywane są starsze technologie, w tym łączność 2G, która w części państw jak Francja ma zostać wyłączona już pod koniec 2026 roku.

Kierunek zmian jest jednoznaczny: systemy oparte na technologii GNSS stają się standardem dla nowych systemów poboru opłat. W niektórych krajach rozwiązania satelitarne funkcjonują już na poziomie ogólnokrajowym dla ciężkich pojazdów, a inne państwa są w trakcie wdrażania takich systemów. Przykładem jest Holandia, gdzie od 1 lipca 2026 roku system GNSS obejmie całą sieć autostrad oraz wybrane drogi krajowe. Podobne rozwiązania są wprowadzane również we Francji, początkowo w Alzacji, a następnie w szerszym regionie Grand Est, szczególnie na trasach o dużym natężeniu ruchu i znaczeniu transgranicznym.

Transformacja ta ma istotne znaczenie dla operatorów transportowych. Choć Unia Europejska promuje interoperacyjność systemów opłat poprzez odpowiednie regulacje, poszczególne państwa zachowują własne rozwiązania w zakresie zakresu opłat, metod egzekwowania należności oraz różnicowania stawek, w tym w zależności od emisji CO₂. Wspólnym mianownikiem jest jednak konieczność stosowania technologii GNSS oraz łączności 4G jako nowych standardów technicznych. Jednym z kluczowych powodów migracji do 4G jest planowane wyłączenie sieci 2G w wielu krajach. Korzystanie z jednostek pokładowych opartych na tej technologii może w przyszłości uniemożliwić aktualizacje techniczne oraz korzystanie z systemów opłat w niektórych państwach. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do kar administracyjnych lub unieruchomienia pojazdu. Technologia 4G zapewnia natomiast szybszą i bardziej stabilną komunikację między urządzeniem pokładowym a systemem poboru opłat.

AS 24 wskazuje, że już w 2022 roku zdecydowała się na wdrożenie wielotechnologicznej jednostki pokładowej wykorzystującej GNSS i łączność 4G, opracowanej we współpracy z firmą Yunex. Według przedstawicieli spółki umożliwiło to szybkie dostosowanie się do zmian regulacyjnych, w tym m.in. integrację systemu opłat w Szwajcarii oraz wdrażanie rozwiązań związanych z opłatami zależnymi od emisji CO₂ w różnych krajach. Firma podkreśla również, że jej rozwiązanie pozwala na zdalne aktualizacje i integrację nowych systemów opłat bez konieczności fizycznej wymiany urządzeń pokładowych. Obecnie AS 24 znajduje się w końcowej fazie procesu akredytacji dla nowego systemu opłat w Holandii, co ma umożliwić klientom korzystanie z niego od pierwszego dnia obowiązywania bez dodatkowych działań technicznych.

Równolegle firma przygotowuje się do integracji nowych systemów opłat we Francji, w tym w Alzacji i regionie Grand Est. Zmiany te wpisują się w szerszy trend modernizacji europejskich systemów poboru opłat, w którym technologie satelitarne oraz nowoczesna łączność stają się fundamentem funkcjonowania systemów opłat drogowych dla transportu ciężkiego. Transformacja ta oznacza dla branży transportowej konieczność dostosowania się do nowych wymogów technicznych i regulacyjnych, które w najbliższych latach będą stopniowo wprowadzane w kolejnych państwach Europy.

Źródło: IRU